Có nhiều loại động cơ van gió khác nhau trong hệ thống HVAC, được phân biệt theo phương thức điều khiển, tín hiệu điều khiển, cơ chế hồi vị và vị trí lắp đặt. Mỗi loại có đặc điểm, ưu điểm và hạn chế riêng, phù hợp với những yêu cầu vận hành khác nhau. Hãy cùng Sensors Việt Nam tìm hiểu chi tiết từng loại động cơ van gió.

ĐỘNG CƠ VAN GIÓ LÀ GÌ?

Động cơ van gió là thiết bị truyền động điện được lắp trên trục của van gió để tạo ra chuyển động quay. 

Về cấu tạo, động cơ van gió gồm động cơ điện tạo mô-men xoắn, bộ truyền động bánh răng để giảm tốc và tăng lực, trục đầu ra kết nối với trục van, cùng bo mạch điều khiển xử lý tín hiệu đầu vào. Nguyên lý hoạt động cơ bản là bộ điều khiển gửi tín hiệu đến động cơ van gió, động cơ điện quay theo tín hiệu nhận được, bộ truyền động khuếch đại mô-men xoắn và truyền chuyển động đến trục van, khiến van gió thay đổi góc mở tương ứng.

Trong hệ thống HVAC, động cơ van gió giữ vai trò điều khiển lưu lượng và hướng dòng khí theo yêu cầu vận hành, giúp hệ thống tự động điều chỉnh mà không cần can thiệp thủ công vào từng van gió riêng lẻ.

CÁC LOẠI ĐỘNG CƠ VAN GIÓ PHỔ BIẾN

1. Phân loại theo phương thức điều khiển

Động cơ van gió ON/OFF

Động cơ van gió ON/OFF chỉ nhận hai trạng thái tín hiệu, có điện hoặc mất điện, tương ứng với hai vị trí của van gió là mở hoàn toàn hoặc đóng hoàn toàn. Khi bộ điều khiển cấp điện, động cơ quay đến hết hành trình theo một chiều và dừng lại nhờ công tắc giới hạn hành trình.

Về ứng dụng, động cơ van gió ON/OFF phù hợp với các vị trí chỉ cần kiểm soát trạng thái đóng mở, không yêu cầu điều tiết lưu lượng ở mức trung gian, ví dụ như van gió cách ly một nhánh ống khi hệ thống ngừng hoạt động.

Động cơ van gió floating, còn gọi là 3 point control

Động cơ van gió floating sử dụng hai dây tín hiệu riêng biệt, một dây điều khiển chiều mở và một dây điều khiển chiều đóng. Bộ điều khiển gửi xung tín hiệu ngắn trong một khoảng thời gian nhất định để actuator di chuyển đến vị trí trung gian mong muốn, sau đó dừng lại tại vị trí đó cho đến khi nhận xung tín hiệu tiếp theo. Động cơ van gió không tự biết chính xác vị trí hiện tại của van nếu không có cơ cấu phản hồi đi kèm, do đó độ chính xác phụ thuộc vào cách bộ điều khiển tính toán thời gian phát xung.

Động cơ van gió floating thường được dùng trong các hệ thống cần điều chỉnh lưu lượng ở mức tương đối, không đòi hỏi độ chính xác cao như modulating nhưng vẫn cần nhiều hơn hai trạng thái đóng mở.

Động cơ van gió tuyến tính

Động cơ van gió tuyến tính nhận tín hiệu tương tự liên tục và điều chỉnh góc mở van tỷ lệ thuận với giá trị tín hiệu đầu vào. Đây là loại có khả năng điều tiết lưu lượng chính xác nhất trong ba phương thức điều khiển, vì góc mở van có thể thay đổi liên tục theo từng mức tín hiệu nhỏ thay vì chỉ dừng ở một số vị trí cố định.

Động cơ van gió tuyến tính phù hợp với các vị trí đòi hỏi kiểm soát lưu lượng liên tục và chính xác, chẳng hạn như van gió tại AHU cần điều tiết tỷ lệ khí tươi và khí hồi theo thời gian thực.

2. Phân loại theo tín hiệu điều khiển

Động cơ van gió còn được phân biệt theo loại tín hiệu mà actuator nhận vào từ bộ điều khiển trung tâm.

Động cơ van gió tín hiệu điện áp analog 0-10V hoặc 2-10V 

Đây là dạng tín hiệu phổ biến nhất cho động cơ van gió tuyến tính, trong đó giá trị điện áp tỷ lệ thuận với góc mở của van.

Động cơ van gió tín hiệu dòng điện 4-20mA 

Động cơ van gió sử dụng trong một số hệ thống, đặc biệt tại các vị trí truyền tín hiệu đi xa, vì tín hiệu dòng ít bị suy hao và nhiễu hơn tín hiệu điện áp trên khoảng cách dài.

Động cơ van gió hỗ trọ giao thức truyền thông

Một số dòng actuator hiện đại hỗ trợ giao thức truyền thông kỹ thuật số như Modbus RTU hoặc BACnet, cho phép tích hợp trực tiếp vào hệ thống quản lý tòa nhà (BMS) và trao đổi thêm dữ liệu như trạng thái vận hành, cảnh báo lỗi. 

Việc lựa chọn loại tín hiệu cần dựa trên khả năng tương thích của bộ điều khiển trung tâm hiện có, không nên chọn actuator theo tín hiệu trước rồi mới kiểm tra khả năng tương thích sau.

3. Phân loại theo cơ chế hồi vị

Đây là tiêu chí phân loại quan trọng liên quan trực tiếp đến an toàn vận hành, đặc biệt tại các vị trí liên quan đến kiểm soát khói hoặc chống cháy.

Động cơ van gió có lò xo hồi

Động cơ van gió có lò xo hồi được trang bị một lò xo cơ khí tích lũy năng lượng trong quá trình động cơ vận hành bình thường. Khi mất điện, lò xo giải phóng năng lượng và tự động đưa trục ra về một vị trí an toàn được định trước, thường là đóng hoặc mở tùy theo yêu cầu thiết kế của từng vị trí lắp đặt. 

Động cơ van gió này thường được sử dụng tại các vị trí yêu cầu van phải về trạng thái an toàn ngay khi mất nguồn điện, ví dụ như van chặn khói trong hành lang thoát hiểm.

Động cơ van gió không có lò xo hồi

Động cơ van gió không có lò xo hồi giữ nguyên vị trí hiện tại của van tại thời điểm mất điện, không tự động di chuyển về bất kỳ vị trí nào khác. Loại này phù hợp với các vị trí không có yêu cầu an toàn đặc biệt khi mất điện, nơi việc duy trì trạng thái hiện tại không gây rủi ro cho hệ thống.

4. Phân loại theo ứng dụng và vị trí lắp đặt

Động cơ van gió còn có thể được phân biệt theo vị trí lắp đặt thực tế trong hệ thống, vì mỗi vị trí thường đi kèm yêu cầu kỹ thuật riêng.

• Động cơ van gió tại van gió AHU thường cần khả năng điều tiết chính xác do liên quan trực tiếp đến tỷ lệ khí tươi, khí hồi và khí xả.
• Động cơ van gió tại van gió FCU hoặc các thiết bị xử lý không khí cục bộ thường có mô-men xoắn nhỏ hơn, phù hợp với kích thước van nhỏ hơn tại từng khu vực.
• Động cơ van gió tại các nhánh ống trong hệ thống thông gió thường ưu tiên độ bền và khả năng vận hành ổn định trong thời gian dài.
• Động cơ van gió tại van chặn khói hoặc van chống cháy bắt buộc phải có chứng nhận phù hợp với tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy.

Việc lựa chọn động cơ van gió cần dựa trên nhiều yếu tố kỹ thuật cụ thể của từng vị trí lắp đặt, không nên chỉ dựa trên một tiêu chí duy nhất. Một số tiêu chí cần xem xét khi lựa chọn:

• Kích thước và loại damper
• Mô-men xoắn yêu cầu
• Phương thức điều khiển
• Tín hiệu điều khiển
• Nguồn cấp
• Yêu cầu lò xo hồi vị
• Yêu cầu điều khiển cục bộ hoặc tích hợp BMS
• Môi trường và vị trí lắp đặt
• Tần suất vận hành và yêu cầu an toàn
• Khả năng tương thích giữa van gió và động cơ van gió

Ứng dụng của động cơ van gió trong hệ thống HVAC

Động cơ van gió được ứng dụng tại nhiều vị trí khác nhau trong hệ thống HVAC, tùy theo yêu cầu điều khiển cụ thể của từng hạng mục:

• Động cơ van gió cho hệ thống xử lý không khí trung tâm AHU
• Động cơ van gió cho hệ thống FCU và các thiết bị xử lý không khí cục bộ phù hợp
• Động cơ van gió cho hệ thống thông gió
• Động cơ van gió cho hệ thống điều hòa không khí
• Động cơ van gió cho hệ thống kiểm soát khí tươi và khí hồi
• Động cơ van gió cho hệ thống điều áp cầu thang thoát hiểm hoặc hệ thống hút khói

→ Xem thêm: Dòng sản phẩm động cơ van gió được phân phối chính hãng tại Sensors Việt Nam

MUA ĐỘNG CƠ VAN GIÓ CHÍNH HÃNG TẠI SENSORS VIỆT NAM
Sensors Việt Nam hiện là đơn vị cung cấp các giải pháp đo lường, cảm biến và tự động hóa tiên tiến. Chúng tôi sở hữu danh mục sản phẩm đa dạng, chính hãng và đến từ các ông lớn hàng đầu thế giới tự tin đáp ứng toàn diện nhu cầu ứng dụng của khách hàng. 

Tại sao bạn nên chọn giải pháp/sản phẩm từ Sensors Việt Nam?

• Hàng chính hãng 100% từ các thương hiệu hàng đầu thế giới. 
• Hệ sinh thái thiết bị toàn diện.
• Giá cả cạnh tranh hàng đầu thị trường.
• Giao hàng nhanh chóng trên toàn quốc.
• Tư vấn giải pháp cá nhân hoá hoàn toàn miễn phí cùng đội ngũ kỹ sư chuyên nghiệp.
• Cam kết chất lượng sản phẩm chính hãng, đầy đủ CO/CQ, bảo hành dài hạn.

Mọi thông tin chi tiết và nhu cầu đặt hàng động cơ van gió, bạn vui lòng liên hệ trực tiếp với Sensors Việt Nam để được hỗ trợ nhanh chóng, tận tình nhất!