Trong các hệ thống HVAC hiện đại, van gió không đơn thuần chỉ đóng mở để điều tiết lưu lượng gió mà còn cần "giao tiếp" được với hệ thống điều khiển trung tâm. Đây chính là lý do động cơ van gió có tiếp điểm phụ ngày càng được ưa chuộng hơn dòng động cơ van gió thông thường. Vậy cụ thể loại động cơ này khác gì so với động cơ tiêu chuẩn, và khi nào thì nên đầu tư thêm chi phí cho tính năng này? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn trả lời những câu hỏi đó.

ĐỘNG CƠ VAN GIÓ CÓ TIẾP ĐIỂM PHỤ LÀ GÌ?

Động cơ van gió có tiếp điểm phụ là dòng actuator điều khiển cánh van gió được tích hợp thêm một hoặc nhiều bộ tiếp điểm cơ khí bên trong thân động cơ. Các tiếp điểm này hoạt động độc lập với mạch điều khiển chính, có nhiệm vụ đóng/ngắt tại các vị trí hành trình xác định - thường là điểm đầu (0°) và điểm cuối (90°) của cánh van.

Ngoài chức năng cơ bản là xoay trục để mở/đóng cánh van theo tín hiệu điều khiển, động cơ van gió có tiếp điểm phụ còn phát ra thêm một tín hiệu phụ báo về vị trí thực tế của van tại thời điểm đó. Tín hiệu này được đưa về tủ điện, PLC hoặc hệ thống BMS để phục vụ mục đích giám sát, liên động hoặc cảnh báo.

CẤU TẠO ĐỘNG CƠ VAN GIÓ CÓ TIẾP ĐIỂM PHỤ

Về cơ bản, cấu tạo bên trong động cơ van gió có tiếp điểm phụ vẫn giữ nguyên các thành phần chính của một động cơ van gió tiêu chuẩn, trang bị thêm cụm tiếp điểm phụ.

• Motor điện (AC hoặc DC) đảm nhận nhiệm vụ tạo lực xoay, thường dùng động cơ đồng bộ hoặc động cơ bước tùy loại tín hiệu điều khiển (on/off hoặc tuyến tính 0-10V, 4-20mA).
• Bộ truyền động bánh răng giảm tốc và tăng mô-men xoắn để đủ lực xoay cánh van, đặc biệt với các van có kích thước lớn hoặc lực cản cao.
• Cụm cam cơ khí là bộ phận quyết định vị trí kích hoạt tiếp điểm. Cam được gắn đồng trục với trục ra của động cơ, khi trục xoay đến góc đã cài đặt, cam sẽ tác động vào công tắc vi mô.
• Tiếp điểm phụ thường là loại SPDT (Single pole double throw) hoặc DPDT, chịu tải tiếp điểm phổ biến ở mức 3A-6A/250VAC. Số lượng tiếp điểm có thể là 1, 2 hoặc nhiều hơn tùy model.
• Trục ra và tay đòn liên kết kết nối cơ khí với trục cánh van, thường thiết kế theo chuẩn vuông 10-16mm.
• Vỏ bảo vệ thường làm bằng nhựa chống cháy hoặc hợp kim nhôm, đạt cấp bảo vệ IP54 trở lên để phù hợp môi trường lắp đặt trong hộp kỹ thuật, trần giả hoặc ngoài trời có mái che.

Điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất khi so với động cơ van gió thường là số lượng dây tín hiệu ra nhiều hơn (thêm dây COM, NO, NC cho từng tiếp điểm), và đôi khi thân động cơ sẽ to hơn một chút để chứa thêm cụm cam-công tắc.

→ Xem thêm: Các loại động cơ van gió phổ biến hiện nay

KHI NÀO NÊN CHỌN ĐỘNG CƠ VAN GIÓ CÓ TIẾP ĐIỂM PHỤ?

Dưới đây là những trường hợp thực tế nên cân nhắc lắp đặt động cơ van gió có tiếp điểm phụ:

• Động cơ van gió có tiếp điểm phụ cho hệ thống có yêu cầu liên động quạt - van gió
• Động cơ van gió có tiếp điểm phụ cho công trình cần giám sát trạng thái qua BMS như các tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại, bệnh viện
• Động cơ van gió có tiếp điểm phụ cho van gió trong hệ thống hút khói, tăng áp, PCCC
• Động cơ van gió có tiếp điểm phụ cho hệ thống có yêu cầu cảnh báo sự cố

NGUYÊN LÝ VẬN HÀNH ĐỘNG CƠ VAN GIÓ CÓ TIẾP ĐIỂM PHỤ

Quá trình vận hành của động cơ van gió có tiếp điểm phụ có thể chia thành hai luồng tín hiệu song song, hoạt động độc lập nhưng bổ trợ cho nhau:

Luồng điều khiển chính

Tủ điều khiển hoặc bộ điều khiển DDC gửi tín hiệu (on/off 220VAC, hoặc tín hiệu tuyến tính 0-10V/4-20mA) đến motor. Motor nhận lệnh và xoay trục ra theo chiều tương ứng, kéo theo cánh van gió đóng hoặc mở dần. Với dòng có lò xo hồi vị (spring return), khi mất điện motor sẽ tự động đưa van về vị trí an toàn mặc định.

Luồng phản hồi tiếp điểm phụ

Song song với quá trình xoay trục, cụm cam gắn trên trục sẽ quay theo. Khi trục đạt đến góc đã được nhà sản xuất hoặc kỹ thuật viên cài đặt trước (thường là 0° và 90°, một số dòng cho phép chỉnh cam tại các góc trung gian), cam sẽ ép vào cần gạt của công tắc vi mô, làm thay đổi trạng thái tiếp điểm từ NC (thường đóng) sang NO (thường mở) hoặc ngược lại.

Tín hiệu thay đổi trạng thái này được truyền qua dây tín hiệu về module input của PLC, tủ điện hoặc bộ điều khiển trung tâm. Từ đó hệ thống mới xác nhận được tình trạng đóng/mở của van, quyết định các lệnh điều khiển tiếp theo như khởi động quạt, mở van khác, phát tín hiệu cảnh báo...

Điều quan trọng cần lưu ý là tiếp điểm phụ hoạt động thuần cơ khí, không phụ thuộc vào nguồn điện điều khiển motor, nên ngay cả khi có sự cố về tín hiệu điều khiển, tiếp điểm vẫn phản ánh đúng vị trí vật lý thực tế của cánh van.

ƯU ĐIỂM CỦA ĐỘNG CƠ VAN GIÓ CÓ TIẾP ĐIỂM PHỤ SO VỚI CÁC DÒNG TRUYỀN THỐNG

So với động cơ van gió cơ bản chỉ nhận lệnh và thực thi một chiều, động cơ van gió có tiếp điểm phụ mang lại một số lợi ích nổi bật như sau: 

Giám sát trạng thái theo thời gian thực

Người vận hành không cần đoán hay kiểm tra thủ công, hệ thống tự động biết van đang ở trạng thái nào, giúp việc quản lý vận hành tòa nhà chính xác và chủ động hơn.

Đảm bảo an toàn trong liên động hệ thống 

Với các hệ thống như hút khói, tăng áp cầu thang thoát hiểm, việc chỉ dựa vào tín hiệu lệnh mà không có phản hồi thực tế là rủi ro lớn.

Phát hiện sớm sự cố cơ khí

Nếu van bị kẹt do bụi bẩn, dị vật hoặc motor yếu không đủ lực xoay hết hành trình, tiếp điểm phụ sẽ không chuyển trạng thái đúng thời điểm mong đợi, từ đó hệ thống có thể phát cảnh báo sớm thay vì để lỗi âm thầm kéo dài.

Tương thích tốt với hệ thống tự động hóa tòa nhà (BMS/BAS)

Dễ dàng tích hợp vào các giao thức giám sát, phù hợp với xu hướng tòa nhà thông minh, giúp giảm nhân sự vận hành trực tiếp mà vẫn đảm bảo kiểm soát chặt chẽ.

5 TIÊU CHÍ CHỌN ĐỘNG CƠ VAN GIÓ CÓ TIẾP ĐIỂM PHỤ

Để chọn đúng dòng động cơ phù hợp với hệ thống, cần lưu ý các tiêu chí sau:

1. Mô-men xoắn (torque) phù hợp với kích thước và lực cản của van

2. Số lượng và loại tiếp điểm phụ cần thiết:

3. Loại tín hiệu điều khiển (on/off hay tuyến tính)

4. Có cần chức năng lò xo hồi vị (fail-safe/spring return) hay không

5. Cấp bảo vệ và điều kiện lắp đặt thực tế

Việc lựa chọn đúng động cơ van gió có tiếp điểm phụ ngay từ giai đoạn thiết kế sẽ giúp tiết kiệm đáng kể chi phí phát sinh khi thi công và vận hành sau này, đồng thời đảm bảo hệ thống hoạt động đúng theo tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn đã đề ra.

→ Xem thêm: Dòng sản phẩm động cơ van gió được phân phối chính hãng tại Sensors Việt Nam

MUA ĐỘNG CƠ VAN GIÓ CHÍNH HÃNG TẠI SENSORS VIỆT NAM
Sensors Việt Nam hiện là đơn vị cung cấp các giải pháp đo lường, cảm biến và tự động hóa tiên tiến. Chúng tôi sở hữu danh mục sản phẩm đa dạng, chính hãng và đến từ các ông lớn hàng đầu thế giới tự tin đáp ứng toàn diện nhu cầu ứng dụng của khách hàng. 

Tại sao bạn nên chọn giải pháp/sản phẩm từ Sensors Việt Nam?

• Hàng chính hãng 100% từ các thương hiệu hàng đầu thế giới. 
• Hệ sinh thái thiết bị toàn diện.
• Giá cả cạnh tranh hàng đầu thị trường.
• Giao hàng nhanh chóng trên toàn quốc.
• Tư vấn giải pháp cá nhân hoá hoàn toàn miễn phí cùng đội ngũ kỹ sư chuyên nghiệp.
• Cam kết chất lượng sản phẩm chính hãng, đầy đủ CO/CQ, bảo hành dài hạn.

Mọi thông tin chi tiết và nhu cầu đặt hàng động cơ van gió, bạn vui lòng liên hệ trực tiếp với Sensors Việt Nam để được hỗ trợ nhanh chóng, tận tình nhất!