Trong hệ thống HVAC, việc điều chỉnh lưu lượng và hướng đi của không khí không thể thực hiện bằng tay trong quá trình vận hành liên tục. Đây là lý do van gió (damper) cần một thiết bị truyền động để điều khiển tự động, đó chính là động cơ van gió. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết định nghĩa, cấu tạo, nguyên lý hoạt động, phân loại và ứng dụng thực tế của động cơ van gió trong công trình dân dụng và công nghiệp.

ĐỘNG CƠ VAN GIÓ LÀ GÌ?

Động cơ van gió, còn được gọi là bộ truyền động van gió hoặc actuator van gió, tiếng anh gọi là damper actuator, là thiết bị truyền động điện được lắp trên trục của van gió để tạo ra chuyển động quay. Chuyển động này giúp đóng, mở hoàn toàn hoặc điều chỉnh góc mở của van gió theo tín hiệu điều khiển từ bộ điều khiển trung tâm của hệ thống HVAC.

Van gió (damper) là bộ phận cơ khí gồm các lá van lắp trong đường ống gió, có nhiệm vụ chặn hoặc cho phép luồng khí đi qua. Động cơ van gió (damper actuator) là thiết bị truyền động lắp bên ngoài, cung cấp lực quay để vận hành van gió. Van gió tự thân không thể thay đổi trạng thái nếu không có động cơ van gió tác động, và ngược lại động cơ van gió không có chức năng gì nếu không kết nối với một van gió cụ thể.

Vai trò chính của động cơ van gió là chuyển đổi tín hiệu điều khiển điện thành chuyển động cơ học, giúp hệ thống HVAC tự động điều chỉnh lưu lượng gió theo yêu cầu vận hành, mà không cần can thiệp thủ công.

CẤU TẠO CỦA ĐỘNG CƠ VAN GIÓ

Cấu tạo cơ bản của động cơ van gió gồm nhiều bộ phận phối hợp với nhau để nhận tín hiệu, tạo lực quay và truyền lực đến trục van. Tuy nhiên, không phải mọi model actuator đều có cấu tạo giống hệt nhau. Một số bộ phận là thành phần cơ bản bắt buộc phải có, trong khi một số tính năng khác chỉ xuất hiện tùy theo loại actuator và mục đích sử dụng.

Các bộ phận cơ bản thường có trong động cơ van gió bao gồm:

• Động cơ điện: tạo ra mô-men xoắn ban đầu, thường sử dụng động cơ đồng bộ hoặc động cơ bước tùy thiết kế của nhà sản xuất.
• Bộ truyền động bánh răng: giảm tốc độ quay và tăng mô-men xoắn đầu ra, giúp actuator đủ lực để vận hành van gió có kích thước và tải trọng khác nhau.
• Trục đầu ra và cơ cấu liên kết: kết nối trực tiếp với trục của van gió, truyền chuyển động quay từ actuator sang van.
• Bo mạch điều khiển: xử lý tín hiệu điều khiển đầu vào, xác định chiều quay, tốc độ và vị trí dừng của trục ra.
• Vỏ bảo vệ và cơ cấu gá lắp: bảo vệ các linh kiện bên trong khỏi bụi, ẩm và tác động cơ học, đồng thời cho phép lắp đặt actuator trực tiếp lên trục van hoặc lên khung đỡ.

Ngoài các bộ phận cơ bản trên, tùy model và tính năng, động cơ van gió có thể được trang bị thêm:

• Công tắc giới hạn hành trình: ngắt tín hiệu khi trục ra đạt đến vị trí đóng hoặc mở hoàn toàn, tránh quá tải cho động cơ.
• Cơ cấu phản hồi vị trí: gửi tín hiệu về bộ điều khiển trung tâm để xác nhận góc mở thực tế của van, thường thấy ở dòng actuator modulating.
• Lò xo hồi: tự động đưa van về vị trí an toàn khi mất điện, thường áp dụng cho actuator dùng trong hệ thống kiểm soát khói hoặc chống cháy.

ĐỘNG CƠ VAN GIÓ - NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN

Động cơ van gió vận hành dựa trên chuỗi xử lý tín hiệu và truyền lực theo trình tự sau:

1. Bộ điều khiển trung tâm của hệ thống HVAC, ví dụ như bộ điều khiển AHU hoặc hệ thống BMS, gửi tín hiệu điều khiển đến động cơ van gió.
2. Bo mạch điều khiển bên trong actuator tiếp nhận tín hiệu và kích hoạt động cơ điện quay theo chiều và mức độ tương ứng.
3. Bộ truyền động bánh răng giảm tốc độ quay của động cơ, đồng thời khuếch đại mô-men xoắn để đủ lực vận hành van.
4. Trục đầu ra của actuator quay và truyền chuyển động đến trục của van gió thông qua cơ cấu liên kết.
5. Van gió thay đổi góc mở tương ứng với chuyển động nhận được, từ đó điều chỉnh lưu lượng không khí đi qua đường ống.

Tùy theo ứng dụng, actuator có thể được chia thành ba loại hoạt động:

• Động cơ van gió ON/OFF
• Động cơ van gió floating 3 điểm
• Động cơ van gió điều khiển tuyến tính bằng tin hiệu 0-10V, 2-10V, 4-20mA, Modbus RTU hoặc BACnet. 

Các loại động cơ van gió phổ biến

Động cơ van gió được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, bao gồm kiểu tín hiệu điều khiển, mô-men xoắn đầu ra, điện áp nguồn cấp, có hay không có lò xo hồi, kiểu lắp đặt và có hay không có tín hiệu phản hồi vị trí. 

ĐỘNG CƠ VAN GIÓ ĐƯỢC ỨNG DỤNG Ở ĐÂU?

Động cơ van gió được ứng dụng rộng rãi trong nhiều hạng mục của hệ thống HVAC, cả trong công trình dân dụng lẫn công nghiệp.

- Động cơ van gió được sử dụng trong các hệ thống xử lý không khí trung tâm AHU làm nhiệm vụ điều khiển van gió tươi, van gió hồi và van gió xả để kiểm soát tỷ lệ trộn khí và lưu lượng cấp vào không gian điều hòa.

- Trong hệ thống FCU (fan coil unit) và các thiết bị xử lý không khí cục bộ, động cơ van gió điều tiết lưu lượng gió cấp theo nhu cầu làm lạnh hoặc sưởi ấm của từng khu vực.

- Động cơ van gió thực hiện nhiệm vụ vận hành van gió tại các nhánh ống gió để cân bằng lưu lượng và đảm bảo phân phối khí đồng đều trong toàn hệ thống thông gió.

- Động cơ điều khiển van gió trong hệ thống điều hòa không khí trung tâm sẽ phối hợp với các thiết bị đo và điều khiển khác để duy trì nhiệt độ, độ ẩm và áp suất phòng theo yêu cầu vận hành.

- Động cơ điều khiển van gió ứng dụng trong tòa nhà và công trình thương mại như văn phòng, trung tâm thương mại, bệnh viện, khách sạn, nơi hệ thống HVAC cần vận hành tự động và ổn định trong thời gian dài.

- Tại các nhà máy và khu công nghiệp, động cơ điều khiển van gió giúp kiểm soát lưu lượng khí trong hệ thống thông gió công nghiệp, phòng sạch hoặc khu vực sản xuất có yêu cầu kiểm soát áp suất và luồng khí nghiêm ngặt.

- Đặc biệt trong hệ thống kiểm soát khói và chống cháy, khi sử dụng đúng loại actuator chuyên dụng có chứng nhận phù hợp với tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy, động cơ van gió tham gia vận hành van chống khói hoặc van ngăn cháy trong tình huống khẩn cấp. Đây là ứng dụng đòi hỏi lựa chọn thiết bị đúng chủng loại, không thể thay thế bằng actuator thông thường.

TOP 10 HÃNG ĐỘNG CƠ ĐIỀU KHIỂN VAN GIÓ PHỔ BIẾN NHẤT HIỆN NAY

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều thương hiệu damper actuator nổi tiếng. nhiều hãng actuator HVAC hàng đầu thế giới với chất lượng cao, độ bền tốt, hỗ trợ đầy đủ Modbus/BACnet và được sử dụng rộng rãi trong các dự án HVAC lớn.

Động cơ điều khiển van gió Belimo

Động cơ điều khiển van gió Belimo là dòng motorized damper actuator cao cấp được sử dụng rộng rãi trong các hệ thống HVAC, AHU, FCU và BMS hiện nay. Với độ bền cao, khả năng điều khiển chính xác và hỗ trợ Modbus/BACnet, động cơ van gió Belimo là lựa chọn phổ biến cho các công trình thương mại, nhà máy và phòng sạch.

Sensors Việt Nam cung cấp giải pháp damper actuator HVAC và hỗ trợ tư vấn lựa chọn actuator phù hợp cho từng ứng dụng thực tế. Tuy nhiên giá cả Belimo khá cao và thời gian giao hàng khá lâu.

Động cơ điều khiển van gió Siemens

Ngoài Belimo, Siemens cũng là thương hiệu rất mạnh trong lĩnh vực building automation và HVAC control. Các dòng actuator Siemens thường xuất hiện trong hệ thống BMS của các tòa nhà thương mại và công trình công nghiệp lớn.

Động cơ điều khiển van gió Honeywell

Van gió Honeywell thương hiệu phổ biến tại thị trường HVAC quốc tế với nhiều dòng damper actuator và valve actuator cho commercial HVAC cũng như hệ thống điều khiển tòa nhà.

Động cơ điều khiển van gió Johnson Controls

Động cơ điều khiển van gió Johnson Controls là dòng Motorized Damper Actuator được sử dụng phổ biến trong các hệ thống HVAC, AHU, FCU và Building Management System (BMS). Với khả năng điều khiển chính xác, vận hành ổn định và nhiều tùy chọn ON/OFF, Floating hoặc Modulating 0-10V, động cơ van gió Johnson Controls phù hợp cho các ứng dụng điều khiển lưu lượng gió trong tòa nhà thương mại, nhà máy và hệ thống thông gió công nghiệp.

Động cơ điều khiển van gió Nenutec

Nenutec cũng là lựa chọn phổ biến cho các hệ thống HVAC nhờ mức giá cạnh tranh và chất lượng ổn định.

Động cơ điều khiển van gió Gruner

Bên cạnh đó, Gruner nổi tiếng với các dòng actuator OEM chất lượng Đức, được sử dụng trong nhiều hệ thống AHU châu Âu.

Động cơ điều khiển van gió Schneider

Trong phân khúc tự động hóa tòa nhà, Schneider Electric cung cấp nhiều giải pháp HVAC và Actuator cho tòa nhà thông minh.

Động cơ điều khiển van gió Distech

Ngoài ra, Distech đang được nhiều nhà sản xuất AHU lựa chọn nhờ giá cạnh tranh và khả năng đáp ứng tốt cho thị trường châu Á.

Động cơ điều khiển van gió KMC

Một thương hiệu khác cũng khá phổ biến là KMC Controls với thế mạnh về retrofit HVAC.

Động cơ điều khiển van gió Neptronic

Một thương hiệu khác cũng khá phổ biến nhưng thời gian giao hàng khá lâu, với thế mạnh về retrofit HVAC.

Động cơ điều khiển van gió PHC

Trong những năm gần đây, động cơ van gió PHC đang phát triển rất mạnh nhờ giá cạnh tranh hơn Belimo nhưng vẫn có nhiều tính năng cao cấp như Fail safe, Modulating, Spring return và khả năng hoán đổi tốt. Đây là thương hiệu được nhiều nhà thầu HVAC quan tâm tại Việt Nam. 

Động cơ van gió PHC có thiết kế chuẩn công nghiệp, nhìn rất chuyên nghiệp và chất lượng bền bỉ. Sensors Việt Nam là nhà phân phối động cơ van gió PHC với chất lượng cao và giá cả cạnh tranh với chế độ bảo hành 2 năm 1 đổi 1 chính hãng.

→ Xem thêm: Dòng sản phẩm động cơ van gió được phân phối chính hãng tại Sensors Việt Nam

Động cơ van gió là thiết bị truyền động không thể thiếu trong hệ thống HVAC hiện đại, đóng vai trò cầu nối giữa tín hiệu điều khiển và chuyển động cơ khí của van gió. Hiểu rõ cấu tạo, nguyên lý hoạt động và các loại actuator phổ biến giúp kỹ sư và người vận hành lựa chọn đúng thiết bị cho từng ứng dụng cụ thể, từ hệ thống thông gió đơn giản đến các hệ thống kiểm soát khói, chống cháy đòi hỏi độ tin cậy cao. 

MUA ĐỘNG CƠ VAN GIÓ CHÍNH HÃNG TẠI SENSORS VIỆT NAM
Sensors Việt Nam hiện là đơn vị cung cấp các giải pháp đo lường, cảm biến và tự động hóa tiên tiến. Chúng tôi sở hữu danh mục sản phẩm đa dạng, chính hãng và đến từ các ông lớn hàng đầu thế giới tự tin đáp ứng toàn diện nhu cầu ứng dụng của khách hàng. 

Tại sao bạn nên chọn giải pháp/sản phẩm từ Sensors Việt Nam?

• Hàng chính hãng 100% từ các thương hiệu hàng đầu thế giới. 
• Hệ sinh thái thiết bị toàn diện.
• Giá cả cạnh tranh hàng đầu thị trường.
• Giao hàng nhanh chóng trên toàn quốc.
• Tư vấn giải pháp cá nhân hoá hoàn toàn miễn phí cùng đội ngũ kỹ sư chuyên nghiệp.
• Cam kết chất lượng sản phẩm chính hãng, đầy đủ CO/CQ, bảo hành dài hạn.

Mọi thông tin chi tiết và nhu cầu đặt hàng động cơ van gió, bạn vui lòng liên hệ trực tiếp với Sensors Việt Nam để được hỗ trợ nhanh chóng, tận tình nhất!