Trong một hệ thống tự động hóa vận hành liên tục, sự cố thường không được báo trước. Điều duy nhất có thể làm là phát hiện nó sớm nhất có thể và truyền thông tin đó đến đúng người trong thời gian ngắn nhất. Đó chính xác là vai trò mà thiết bị báo động đảm nhận.

Bài viết này Sensors Việt Nam sẽ giúp bạn hiểu rõ thiết bị báo động là gì, chúng làm được những gì và hiện có những loại nào trên thị trường.

KHÁI QUÁT VỀ THIẾT BỊ BÁO ĐỘNG
Thiết bị báo động là thiết bị điện tử hoặc cơ khí có chức năng tiếp nhận tín hiệu từ cảm biến hoặc bộ điều khiển trung tâm như PLC, BMS hay SCADA, sau đó chuyển đổi tín hiệu đó thành dạng cảnh báo mà con người có thể nhận biết trực tiếp thông qua thị giác, thính giác hoặc cả hai.
Trong môi trường nhà máy thông minh và hệ thống tự động hóa hiện đại, thiết bị báo động thực hiện nhiều nhiệm vụ cụ thể hơn là chỉ đơn giản phát ra tiếng còi. 

• Đưa ra cảnh báo tức thời ngay khi các thông số kỹ thuật như nhiệt độ, độ ẩm, vận tốc, áp suất hay lưu lượng vượt quá ngưỡng an toàn đã được thiết lập.
• Đánh dấu và cảnh báo các vùng nguy hiểm, khu vực có máy móc đang vận hành hoặc xe cơ giới đang di chuyển.
• Khi xảy ra các vấn đề nghiêm trọng hơn như máy móc hư hỏng, rò rỉ khí hay dây chuyền hoạt động bất thường, thiết bị báo động là thứ đầu tiên phát tín hiệu để kích hoạt quy trình xử lý sự cố.

Ngoài ứng dụng công nghiệp, các dòng thiết bị báo động chống trộm còn được triển khai rộng rãi trong lĩnh vực dân dụng và nông nghiệp thông minh để bảo vệ tài sản tại kho bãi, nhà kính, chuồng trại và văn phòng.

XEM THÊM: ĐÈN THÁP BÁO ĐỘNG

TẦM QUAN TRỌNG VÀ VAI TRÒ CỦA THIẾT BỊ BÁO ĐỘNG HIỆN ĐẠI
Tùy theo mục đích triển khai và đặc thù của từng ngành, thiết bị báo động có thể được trang bị một hoặc nhiều chức năng khác nhau. Dưới đây là những chức năng phổ biến nhất trên thị trường hiện nay.

1. Thiết bị báo động cháy
Đây là nhóm chức năng không thể thiếu trong bất kỳ công trình dân dụng quy mô lớn hay ứng dụng công nghiệp nào. Thiết bị thường có những đặc điểm đặc trưng sau:

• Gồm đèn báo tích hợp còi, kết hợp thêm bộ phận dò khói hoặc cảm biến nhiệt độ để tự phát hiện nguy cơ mà không cần chờ tín hiệu từ bên ngoài.
• Sơn màu đỏ đặc trưng với công nghệ LED chớp cường độ cao để đảm bảo khả năng nhìn thấy ngay cả trong điều kiện nhiều khói bụi hay môi trường hoảng loạn.
• Mức cảnh báo dao động từ 100 dB đến hơn 120 dB cho các dòng dân dụng, trong khi các dòng còi công nghiệp nặng có thể đạt tới 150 đến 300 dB, đủ để truyền xuyên qua tiếng ồn nền dày đặc nhất.

XEM THÊM: ĐÈN CÒI BÁO ĐỘNG

2. Thiết bị báo động chống trộm

Thiết bị báo động chống trộm là giải pháp được ưa chuộng trong các dự án nông nghiệp thông minh, quản lý kho bãi và bảo vệ tài sản nhờ tính linh hoạt và khả năng lắp đặt nhanh chóng. Thiết bị phát hiện sự xâm nhập dựa trên nhiều nguyên lý khác nhau. Cụ thể:

• Có thể kết hợp với cảm biến cửa, cảm biến rung và cảm biến từ để phát hiện hành vi mở cửa trái phép, rung động bất thường hoặc sự biến dạng từ trường do xâm nhập từ bên ngoài.
• Sử dụng công nghệ cảm biến thân nhiệt để nhận diện bức xạ nhiệt từ cơ thể người, phân biệt chính xác con người với các vật thể di chuyển khác và từ đó kích hoạt cảnh báo kịp thời trong khi hạn chế tối đa báo động giả.

Ngoài hai chức năng chính trên, thiết bị báo động hiện đại còn đảm nhận nhiều vai trò bổ sung quan trọng khác trong thực tế vận hành.

• Thiết bị có thể cảnh báo nguy cơ nổ và rò rỉ khí gas hoặc khí độc hại trước khi nồng độ đạt mức gây hại.
• Trong các dây chuyền sản xuất, thiết bị theo dõi và phát cảnh báo quá nhiệt cho máy móc hoặc môi trường xung quanh.
• Một số dòng sản phẩm còn được tích hợp với nút bấm khẩn cấp để phục vụ cảnh báo y tế cho người già và trẻ nhỏ, hoặc đơn giản chỉ báo trạng thái đóng mở cửa trong các hệ thống kiểm soát ra vào.

XEM THÊM: CẢM BIẾN KHÍ NH3 TRONG CHĂN NUÔI

ĐIỂM DANH CÁC LOẠI THIẾT BỊ BÁO ĐỘNG PHỔ BIẾN NHẤT TRÊN THỊ TRƯỜNG
Toàn bộ thị trường thiết bị báo động hiện nay được quy về ba nhóm chính, phân chia theo kênh cảnh báo mà thiết bị sử dụng để truyền thông tin đến người vận hành.

1. Đèn báo động
Nhóm đèn báo động tập trung khai thác kênh thị giác, phù hợp với các môi trường có độ ồn cao hoặc khoảng cách quan sát lớn.

Đèn báo động xoay hoạt động dựa trên cơ cấu quay cơ học, tạo ra hiệu ứng ánh sáng quét liên tục theo vòng tròn. Chuyển động của ánh sáng tự nhiên thu hút sự chú ý của con người ngay cả khi họ không nhìn thẳng vào nguồn sáng, đây là lý do dòng đèn này được ưa chuộng trong các ứng dụng cần phủ sóng cảnh báo ở khoảng cách xa và không gian rộng.

Đèn báo động chớp nháy phát sáng theo chu kỳ cố định, thường dao động trong khoảng 60 đến 80 lần mỗi phút. So với đèn phát sáng liên tục, nhịp chớp nháy có khả năng thu hút sự chú ý tốt hơn đáng kể vì não người phản ứng nhạy hơn với sự thay đổi ánh sáng. Bên cạnh đó, chế độ hoạt động ngắt quãng cũng giúp tiêu thụ điện năng thấp hơn so với đèn sáng liên tục.

XEM THÊM: ĐÈN THÁP 1 TẦNG

Đèn tháp báo động là dạng thiết bị ghép nhiều tầng đèn chồng lên nhau, mỗi tầng mang một màu sắc riêng biệt, thông thường là đỏ, vàng và xanh lá. Mỗi màu tương ứng với một trạng thái hoặc mức độ cảnh báo khác nhau, cho phép người vận hành đọc nhanh tình trạng hệ thống chỉ bằng một cái nhìn từ xa. Các tầng có thể hoạt động độc lập hoặc đồng bộ tùy theo kịch bản điều khiển được lập trình sẵn.

Đèn LED báo động là xu hướng chủ đạo trong các thiết bị cảnh báo thế hệ mới. Công nghệ LED mang lại độ sáng cao hơn, tuổi thọ dài hơn và tiêu thụ điện năng thấp hơn đáng kể so với bóng truyền thống. Quan trọng hơn, đèn LED có thể được lập trình để hiển thị nhiều chế độ khác nhau như sáng liên tục, nhấp nháy hay xoay trên cùng một thiết bị, mang lại sự linh hoạt mà các công nghệ đèn cũ không thể đáp ứng.

XEM THÊM: ĐÈN CÒI BÁO ĐỘNG
2. Còi báo động
Trong các tình huống mà ánh sáng không đủ để truyền cảnh báo hiệu quả, còi báo động trở thành giải pháp thay thế hoặc bổ trợ không thể thiếu.

Còi hú báo động được thiết kế để tạo ra áp suất âm thanh lên đến 120 dB, đủ khả năng truyền tín hiệu cảnh báo đi xa hàng km trong các không gian công nghiệp rộng lớn như nhà máy sản xuất, khu mỏ, cảng biển hay nhà máy luyện kim. Đây là lựa chọn tiêu chuẩn khi yêu cầu phủ sóng cảnh báo trên diện tích lớn mà không thể lắp nhiều thiết bị tại nhiều điểm khác nhau.

Còi báo động cảm biến là dòng sản phẩm được phát triển riêng cho các hệ thống tự động hóa, nơi mà tốc độ phản hồi là yếu tố sống còn. Thiết bị tích hợp trực tiếp với các cảm biến hiện đại như cảm biến tiệm cận, cảm biến vị trí, cảm biến rung hay cảm biến nhiệt độ. Ngay khi cảm biến phát hiện sai lệch so với ngưỡng đã định, tín hiệu được truyền thẳng đến còi và cảnh báo phát ra gần như tức thời, rút ngắn tối đa thời gian từ lúc xảy ra sự cố đến lúc người vận hành nhận được thông tin.

XEM THÊM: ĐÈN TÍN HIỆU

3. Đèn còi báo động kết hợp
Đây là nhóm thiết bị tích hợp cả hai kênh cảnh báo âm thanh và ánh sáng trên cùng một thân máy duy nhất. Thay vì lắp riêng một đèn và một còi tại cùng một vị trí, người dùng chỉ cần một thiết bị đèn còi kết hợp là đủ để cung cấp cảnh báo toàn diện trên cả hai giác quan. Điều này không chỉ tiết kiệm không gian lắp đặt và giảm chi phí đầu tư ban đầu mà còn đơn giản hóa đáng kể công tác quản lý, bảo trì và thay thế về sau. Chính vì vậy, đèn còi báo động kết hợp đang dần trở thành lựa chọn mặc định trong các dự án tự động hóa mới triển khai.

XEM THÊM: ĐÈN BÁO ĐỘNG CHỐNG CHÁY NỔ