Trong hệ thống phòng cháy chữa cháy của các tòa nhà cao tầng và công trình lớn, van chặn khói là thiết bị có nhiệm vụ ngăn không cho khói từ khu vực đang cháy lan sang khu vực an toàn thông qua đường ống thông gió. Nhưng van chặn khói chỉ phát huy được tác dụng khi nó đóng đúng lúc, đóng đúng vị trí và đóng đủ kín. Tất cả điều đó phụ thuộc hoàn toàn vào một thiết bị: động cơ van gió.

Sơ lược về động cơ van gió cho van chặn khói

Động cơ van gió cho van chặn khói là thiết bị truyền động điện chuyên dụng, có chức năng điều khiển góc mở và đóng của cánh van theo lệnh từ hệ thống báo cháy hoặc hệ thống quản lý tòa nhà. Không giống với các actuator HVAC thông thường dùng để điều tiết lưu lượng gió trong điều kiện vận hành bình thường, thiết bị này được thiết kế để hoạt động trong tình huống khẩn cấp, nơi mà độ trễ vài giây cũng có thể tạo ra sự khác biệt lớn về an toàn tính mạng.

Điểm khác biệt nổi bật của động cơ van gió dùng cho van chặn khói so với loại actuator thông thường nằm ở bốn đặc điểm sau:

• Thiết bị phải đóng van tức thì ngay khi nhận được lệnh từ hệ thống báo cháy, không có độ trễ chấp nhận được. 
• Vật liệu và cấu tạo bên trong phải chịu được nhiệt độ cao phát sinh trong tình huống hỏa hoạn mà không bị hư hỏng hay mất chức năng. 
• Thiết bị phải tự đưa van về vị trí an toàn ngay khi mất điện đột ngột, nhờ cơ cấu lò xo hồi vị tích năng bên trong. 
• Thiết bị phải có chứng nhận kỹ thuật phù hợp với yêu cầu của hệ thống phòng cháy chữa cháy áp dụng cho công trình.

Tầm quan trọng của động cơ van gió trong hệ thống van chặn khói

Khói là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các vụ hỏa hoạn tòa nhà, không phải lửa. Khói lan nhanh hơn lửa nhiều lần, đặc biệt qua hệ thống đường ống thông gió, và có thể xâm nhập vào các tầng hoặc khu vực an toàn trong vài phút nếu không có thiết bị ngăn chặn kịp thời. Van chặn khói được thiết kế để cắt đứt tuyến đường này, nhưng nó chỉ làm được điều đó nếu động cơ van gió đằng sau nó hoạt động đúng.

Thực tế cho thấy sự cố với hệ thống van chặn khói một phần xuất phát từ actuator điều khiển nó: 

• Van không đóng kín do động cơ thiếu mô-men xoắn
• Van đóng chậm do thiết bị không đủ tốc độ phản hồi
• Van không đóng được khi mất điện vì chọn nhầm loại không có lò xo hồi vị.

Đây là lý do tại sao động cơ van gió là thiết bị liên quan trực tiếp đến an toàn tính mạng và phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt được quy định trong hồ sơ phòng cháy của từng công trình.

Phân loại động cơ van gió cho van chặn khói

Việc phân loại đúng là bước đầu tiên để chọn đúng thiết bị cho từng vị trí trong hệ thống. Động cơ van gió HVAC cho van chặn khói được phân thành 3 dòng chính sau đây:

Cơ chế lò xo hồi vị trong động cơ van gió cho van chặn khói hoạt động như thế nào?

Nhiều người nhầm tưởng lò xo hồi vị chỉ đơn giản là một chiếc lò xo bình thường. Thực tế, đây là cơ cấu tích năng được thiết kế kỹ lưỡng và là phần quan trọng nhất trong toàn bộ thiết bị.

Trong điều kiện vận hành bình thường khi có điện, motor bên trong động cơ van gió hoạt động để giữ cánh van ở vị trí mở hoặc theo góc đặt từ hệ thống điều khiển. Trong quá trình này, lò xo bị căng và tích năng lượng cơ học liên tục.

Khi hệ thống nhận tín hiệu báo cháy hoặc đột ngột mất nguồn điện, motor không còn giữ được lực nữa. Lò xo lập tức giải phóng năng lượng tích trữ, kéo cánh van đóng lại hoàn toàn mà không cần bất kỳ tín hiệu điện hay nguồn cấp nào. Quá trình này xảy ra trong vòng vài giây, đủ nhanh để ngăn khói lan qua đường ống trước khi van đóng kín.

Lý do tính năng này quan trọng đến vậy là vì trong tình huống hỏa hoạn, mất điện và có lửa thường xảy ra gần như cùng lúc. Nếu van chặn khói phụ thuộc vào điện để đóng lại, nó sẽ bị kẹt ở trạng thái mở đúng lúc cần đóng nhất. Lò xo hồi vị giải quyết triệt để điểm yếu này bằng cách làm cho trạng thái an toàn là trạng thái mặc định khi không có năng lượng, chứ không phải trạng thái nguy hiểm.

Động cơ van gió cho van chặn khói được dùng ở những công trình nào?

Hầu hết các công trình có hệ thống ống gió đều cần van chặn khói, và theo đó cần động cơ van gió tương ứng để điều khiển chúng.

Trong các tòa nhà văn phòng và trung tâm thương mại, van chặn khói được bố trí tại các điểm giao cắt giữa đường ống thông gió và tường ngăn cháy, giúp chia tòa nhà thành các khu vực độc lập khi có sự cố. Động cơ van gió tại đây thường tích hợp trực tiếp với hệ thống báo cháy trung tâm và phản hồi trạng thái về bảng điều khiển.

Trong các chung cư và khách sạn cao tầng, mật độ đường ống thông gió cao và số lượng van chặn khói lớn đòi hỏi động cơ van gió phải đồng nhất về thông số kỹ thuật để hệ thống điều khiển trung tâm quản lý được toàn bộ mà không phát sinh xung đột tín hiệu.

Trong các bệnh viện và trường học, yêu cầu về độ tin cậy đặc biệt cao vì đối tượng sử dụng công trình bao gồm nhiều người không có khả năng tự di tản nhanh. Động cơ van gió tại đây thường được yêu cầu kiểm tra định kỳ và có khả năng tự kiểm tra trạng thái theo lịch.

Trong các nhà máy và kho xưởng, đặc điểm không gian mở rộng và tải nhiệt cao đặt ra yêu cầu riêng về mô-men xoắn và cấp bảo vệ IP của động cơ van gió, đặc biệt tại những khu vực có bụi công nghiệp hoặc độ ẩm cao.

Trong các trung tâm dữ liệu, van chặn khói bảo vệ các phòng máy chủ khỏi khói từ khu vực bên ngoài, trong khi hệ thống kiểm soát môi trường vẫn phải tiếp tục vận hành để làm mát thiết bị. Đây là bài toán cân bằng phức tạp mà động cơ van gió đóng vai trò chủ chốt trong giải pháp.

Trong các hành lang kỹ thuật và hệ thống thoát khói chuyên dụng, động cơ van gió điều khiển van chặn khói theo từng vùng cháy được xác định, phối hợp với quạt tăng áp và hệ thống hút khói để tạo ra luồng di chuyển có kiểm soát theo hướng an toàn.

Mua động cơ van gió HVAC cho van chặn khói chính hãng tại Sensors Việt Nam

Sensors Việt Nam là đơn vị phân phối chính thức các dòng động cơ van gió từ những thương hiệu HVAC uy tín, bao gồm các model được thiết kế đặc biệt cho van chặn khói. Sản phẩm được nhập khẩu trực tiếp, có đầy đủ chứng từ CO/CQ, bảo hành 2 năm với chính sách hỗ trợ kỹ thuật rõ ràng sau bán hàng.

Để được tư vấn chọn đúng loại động cơ van gió cho hệ thống của dự án, liên hệ trực tiếp đội ngũ kỹ thuật Sensors Việt Nam để được hỗ trợ nhanh nhất.